Józef Świerczyński (1888-1982)

Znalazłam dobrze zachowaną, pożółkłą fotografię z dawnych lat. Właściciel podpisał się swoim nazwiskiem, ktoś ołówkiem dopisał: „Kol. Świerczyński Józef – SENIOR – SENIORÓW”.

11 października 1978 r., Józef Świerczyński w wieku 90 lat, jeszcze w pełni sił, odbierał życzenia i gratulacje od ówczesnego Prezesa Rady Zakładowej Związku Nauczycielstwa Polskiego w Wołominie, Feliksa Szturo. Była to uroczystość z okazji Międzynarodowego Dnia Nauczyciela. Zebrani usłyszeli, że na uznanie i szacunek zapracował przez 90 lat intensywnego życia, w tym 57 lat pracy nauczycielskiej w kraju i na obczyźnie.

Najstarszy wiekiem i najdłużej pracujący w szkolnictwie z żyjących nauczycieli byłego powiatu wołomińskiego” – tak pisał Kazimierz Wierzbicki w 1978 r. „Człowiek XIX wieku”, syn Jana i Marianny, urodził się w 30 czerwca 1888 r. w Jadowie, w powiecie radzymińskim, w rodzinie robotniczej. W latach 1906-1909 uczęszczał do Seminarium Nauczycielskiego w Siennicy, działającego od 1866 r. Po jego ukończeniu, w nagrodę za dobrą naukę i sprawowanie, uczestniczył w dwutygodniowej wycieczce po Rosji. Zwiedził wtedy Odessę, Sewastopol, Krym, Kijów i Moskwę. Wspomnieniami z tych wojaży dzielił się przez długie lata.

W okresie późniejszym systematycznie uzupełniał swoje wykształcenie kończąc kolejno: w 1924 r. – Kurs Oświaty Pozaszkolnej w Warszawie, którego program obejmował udział w pracach i ćwiczeniach praktycznych w zakresie nauczania na kursach dla dorosłych i bibliotekarstwo; w 1931 r. – Kurs Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego; w 1950 r. – Kurs dla Dyrektorów i Kierowników Szkół dla Pracujących w Oliwie; Kurs zajęć praktycznych i rysunku, oraz wiele innych.

W latach 1909-1915 otrzymał posadę nauczyciela ludowego, najpierw w szkole powszechnej w Szwarocinie w powiecie sochaczewskim. Tu wstąpił do Związku Nauczycielstwa Polskiego, którego aktywnym członkiem był do końca życia; otrzymał także równorzędne stanowisko w Słupi w powiecie skierniewickim oraz w Kukawkach w powiecie radzymińskim.

W lipcu 1915 r. został, wraz z rodziną, ewakuowany do Rosji, do miasta Orła. Pracował w Polskim Komitecie Pomocy Ofiarom Wojny, był współorganizatorem szkół dla polskiej młodzieży, pełnił obowiązki sekretarza sekcji oświatowej i nauczyciela szkoły ludowej do 1918 r.

Po stracie żony, syna i teścia usiłował, początkowo drogą legalną, a następnie na własne ryzyko, przedostać się do Polski. W czasie ucieczki został schwytany i skazany na zsyłkę do Samary, w Cesarstwie Rosyjskim, gdzie również pracował w instytucjach wygnańczych .

Do Polski powrócił 23 sierpnia 1922 r. 1 września tegoż roku został mianowany kierownikiem i nauczycielem w trzyklasowej Szkole Powszechnej w Lipinach w gminie Ręczaje, w ówczesnym powiecie radzymińskim. Jednocześnie w latach 1924-1926 pełnił funkcję sekretarza Dozoru Szkolnego Gminy Ręczaje. W roku 1926 r. został przeniesiony na własną prośbę do Szkoły Powszechnej w Wołominie. Tu działał, organizował, pracował do 1966 r. w Wołominie i dla Wołomina . W czasie okupacji niemieckiej pracował w jawnej szkole, oraz w latach 1942-1944 brał aktywny udział w tajnym nauczaniu.

Po wyzwoleniu dał się poznać jako bardzo żywotny, ambitny, wysoce zaangażowany działacz oświaty dorosłych. Przez wiele lat poświęcał tej sprawie swe serce, myśli i czyny. Organizował na terenie miasta Wołomin kursy dokształcające dla analfabetów, był instruktorem miejskim i jednocześnie sekretarzem Miejskiej Komisji do Walki z Analfabetyzmem. Od roku 1950, do czasu przejścia na emeryturę, kierował szkołą wieczorową dla pracujących. Ściśle współpracował z zakładami pracy celem pozyskania dla szkoły jak największej liczby uczniów. Praca ta była niewdzięczna. Sprawa naboru do szkoły młodzieży pracującej w początkach lat 50. była nie lada problemem. Brak było rąk do pracy, pracę otrzymywał każdy kto tego pragnął, o świadectwo szkolne wówczas nikt nie pytał i praktycznie nie dawało ono żadnych przywilejów.
W roku 1952 r. zorganizował kurs w zakresie szkoły podstawowej dla pracowników Urzędu Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej. Kurs ten ukończyło wielu funkcjonariuszy tych instytucji i po złożeniu przewidzianych przepisami egzaminów otrzymało świadectwa ukończenia szkoły podstawowej. Przez kilka kadencji kierownik Świerczyński był radnym Rady Narodowej w Wołominie. Dzięki jego staraniom i innych nauczycieli powołano do życia Gimnazjum w Wołominie.
Przez cały okres swej działalności zawodowej i społecznej Józef Świerczyński wykazywał ambicję zawodową, skrupulatną obowiązkowość, upór, wytrwałość, energię i znajomość rzeczy. Wykazywał też dużą inicjatywę osobistą i umiejętność kierowania szkołą. Obowiązki swe zawsze wypełniał uczciwie i sumiennie. W stosunku do kolegów i otoczenia pełen taktu i życzliwości, skromny, cichy, pogodny.

Po tak przedstawionej charakterystyce przez Kazimierza Wierzbickiego, pragnę dodać, że praca i zaangażowanie pana Józefa Świerczyńskiego została doceniona poprzez dyplomy, gratulacje, podziękowania i nagrody. Otrzymał m.in.: Medal X-lecia Odzyskania Niepodległości, odznakę „Za ofiarną pracę”, brązowy medal „Za długoletnią służbę”, Złotą Odznakę ZNP, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Medal Komisji Edukacji Narodowej.

Józef Świerczyński przeżył trudne i niebezpieczne, ale jakże bogate w wydarzenia życie. Zmarł w 1982 r., został pochowany na cmentarzu parafialnym w Kobyłce.

Bibliografia:.

F. Szturo, Tekst z życzeniami i gratulacjami, Archiwum ZNP Oddział Wołomin, 11.10.1978; J. Świerczyński, Życiorys, Archiwum ZNP Oddział Wołomin, 25.06.1973; J. Turkowicz, Wniosek o przyznanie Medalu Komisji Edukacji Narodowej (kopia), Archiwum ZNP Oddział Wołomin, 20.04.1978 r.; K. Wierzbicki, Zasłużeni nauczyciele byłego powiatu wołomińskiego, Wołomin 1978, s. 65-67; A. Wojtkowska, Józef Świerczyński. Nota biograficzna, Archiwum ZNP Oddział Wołomin 1999.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.