historia terenów powiatu wołomińskiego

w dokumentach i wspomnieniach

Tłuszcz XIX wiek życiorysy

Bohater Syberii – Sieroszewski

Czy wiedzieliście, że Wacław Sieroszewski, polski literat, który tworzył na przełomie XIX i XX wieku, który urodził się w podtłuszczańskiej Wólce Kozłowskiej jest znaną i cenioną postacią w Republice Sacha, czyli Jakucji? Ten aktywny działacz niepodległościowy epoki pozytywizmu i Młodej…

Józef Jankowski ps. Szydłowski
Marki Wołomin XIX wiek życiorysy

Działania zbrojne oddziału Józefa Jankowskiego ps. “Szydłowski” w okresie powstania styczniowego (1863-64)

Wybitnym przywódcą powstańczym był Józef Jankowski ps. “Szydłowski” operujący w okolicach Wołomina. Działania powstańcze zostały podjęte w rejonie Wołomina (ówczesny powiat stanisławowski) w pierwszym dniu powstania. Kolejarze zaangażowani w spisek, pod dowództwem zawiadowcy stacji Praga Leopolda Plucińskiego i inż. Ignacego Mystkowskiego, rozkręcili tory, uszkodzili słupy telegraficzne na trasie od Warszawy do Bugu (kolej warszawsko-petersburska) paraliżując w ten sposób komunikację z Petersburgiem. Rosjanie dopiero po tygodniu przywrócili ruch na tej strategicznej trakcji kolejowej.

Miasto-ogród Ząbki
Drewnica dwudziestolecie międzywojenne I Wojna Światowa II Wojna Światowa medycyna przed I Wojną Światową przemysł XIX wiek Ząbki

Cztery wieki Ząbek (III)

Ważnym wydarzeniem w dziejach Ząbek było otwarcie 17 maja 1903 r. szpitala psychiatrycznego w Drewnicy. Inicjatorem jego założenia było powstałe cztery lata wcześniej Towarzystwo Pomocy Lekarskiej i Opieki nad Umysłowo i Nerwowo Chorymi. Nabyło ono dwa baraki po rosyjskim schronisku dla dzieci żołnierskich, a także spory obszar ziemi dawnego folwarku majora Drewnickiego. Pierwotnie szpital był przeznaczony na 24 pacjentów, w miarę jego rozbudowy liczba ta wzrosła do 220 w 1912 r. Pracą zakładu kierował naukowiec i społecznik dr Karol Rychliński. Od jego nazwiska pochodzi nazwa trzypiętrowego budynku mieszkalnego dla lekarzy i pracowników obsługi wzniesionego w 1913 r – „Rychliński”. Szpital zatrudniał wówczas dwóch lekarzy i 60 pracowników obsługi.

Uczniowie z dyrektorem Władysławem Jezierskim w czasie okupacji niemieckiej
Chajęty Dąbrowka dwudziestolecie międzywojenne edukacja I Wojna Światowa II Wojna Światowa Małopole przed I Wojną Światową XIX wiek

Historia szkolnictwa na terenie gminy Dąbrówka (I)

Pierwsze potwierdzone informacje źródłowe podają, że szkoła elementarna w Dąbrówce powstała w 1818 r. W 1845 r. nauczał tu jeden nauczyciel, który miał pod swoją opieką 14 uczniów, w tym 11 chłopców i 3 dziewczynki. Wszyscy byli wyznania rzymsko-katolickiego i pochodzili ze stanu chłopskiego, a fundusz szkoły wynosił 91,04 rubli.2 W roku szkolnym 1869/1870 szkoła nadal zatrudniała jednego nauczyciela, wzrosła natomiast liczba uczniów, których było 77, w tym jedno dziecko pochodziło ze stanu szlacheckiego, a fundusz szkoły, pochodzący ze składek mieszkańców, wynosił ponad 101 rubli.

XIX wiek Ząbki życiorysy

Cztery wieki Ząbek (II)

„Walki na ulicach Warszawy w nocy z 29 na 30 listopada poruszyły do głębi mieszkańców okolicznych miejscowości. Weteran napoleoński Leon Drewnicki przebywał wtedy w swoim folwarku. Szybko zareagował na wydarzenia Nocy Listopadowej. „Ja całą noc u kowali Ząbek i wsi…

Radzymin rzemiosło XIX wiek XVII wiek XVIII wiek

Zarys dziejów społeczności żydowskiej w Radzyminie (I)

Już w latach czterdziestych XIX wieku w Radzyminie istniała silna i dobrze zorganizowana gmina żydowska. W 1840 r. ze składek członków gminy została wybudowana przy ulicy Warszawskiej okazała, drewniana bóżnica. Żydzi opanowali handel w mieście i okolicznych wsiach. Dzierżawili karczmy dworskie oraz prowadzili spółkę przewozową. Zajmowali się również rzemiosłem i pośredniczyli w różnego rodzaju transakcjach handlowych. Ponadto w latach trzydziestych XIX wieku Jonisz i Dawid Bernbaumowie otworzyli niewielką fabrykę mydła.

chronologicznie Dąbrowka religia XIX wiek XVIII wiek

W świetle wizytacji biskupiej z 1775 r.

Z dalszych zapisków wizytatora Marcina Krajewskiego wynika, że kościół był w dobrym stanie. Okna, drzwi i ściany były nieuszkodzone, dach na kościele też nie budził żadnych wątpliwości, gdyż na prośbę biskupa – wizytatora połowa dachu była kilka miesięcy wcześniej wymieniona. Podobnie jak dzwonnica, która liczyła trzy dzwony (1 uszkodzony i 2 dobre), także i kopuła kościoła pokryta była blachą i znajdowała się w dobrym stanie. Żadnych zastrzeżeń wizytator nie miał do cmentarza, podobnie dobrze przedstawiał się stan organistówki wzniesionej staraniem księdza proboszcza, a zamieszkałej przez ks. kapelana i organistę. W drugim domu na poświętnym za drogą mieszkał poddany kościelny Roch Lazicki. Z dalszej części sprawozdania wizytatora wynika, że innymi poddanymi byli Gabriel Kryszkowicz „na Karpinie” i Tomasz Kaszubiak „na Dąmbrówce”.

Marki przed I Wojną Światową religia XIX wiek

Parafia św. Izydora w Markach (III)

Dnia 10 grudnia 1899 r., w drugą niedzielę adwentu odbyło się poświęcenie nowo wzniesionej świątyni murowanej w osadzie fabrycznej Marki, położonej przy trakcie radzymińskim. Nowo wznoszona staraniem i trudem miejscowego rządcy kościoła, ks. J. Dąbrowskiego, świątynia doprowadzona została już do tego stanu, iż przez czas żniwny dla wygody duchowej miejscowych parafian może już być w niej odprawiane nabożeństwo przynajmniej w dni niedzielne i świąteczne. To też w dniu oznaczonym odbyło się wprowadzenie tego czasowego nabożeństwa do kościoła mareckiego przez akt poświęcenia murów dokonany w delegacji Jego Arcypasterskiej Mości przez J. M. ks. kanonika Mioduszewskiego, proboszcza parafii ościennej Wieliszew.

Drewnica XIX wiek XVI wiek XVII wiek XVIII wiek Ząbki ziemiaństwo

Cztery wieki Ząbek (I)

Z lustracji wynika, że najcięższym obowiązkiem była pańszczyzna. Ponadto chłopi dawali dziesięcinę Kościołowi. Uprawiali w Ząbkach pszenicę, jęczmień, owiec, proso, tatarkę (roślinę pastewną spokrewnioną z gryką), konopie i len, sadzili drzewa owocowe. Wieś Ząbkowa Wola była dość duża, miała 75-80 mieszkańców. Graniczyła wtedy z wsią szlachecką Mamki, Dębnem, Okuniewem, Kawęczynem, Grochowem, Kamionem i Targówkiem. Te cztery ostatnie miejscowości, dzisiaj należące do Warszawy, były wówczas oddzielnymi wsiami. Wokół Ząbek rozciągały się rozległe puszcze. Jedna z nich ciągnęła się aż do Bródna. Puszcze te były bogate w dobre gatunki drzew budowlanych, barcie i dziką zwierzynę, zwłaszcza sarny. Utrapieniem byli tu kłusownicy. Administracyjnie Ząbki należały do gminy Praga i parafii Kamion.