historia terenów powiatu wołomińskiego

w dokumentach i wspomnieniach

dwudziestolecie międzywojenne edukacja II Wojna Światowa Polskie Stronnictwo Ludowe PRL Strachówka życiorysy

Józef Stryjek

Pierwsze lekcje organizował w domu Antoniego Czechowskiego, następnie we własnym nowo zbudowanym domu, w którym część pomieszczeń przekazał na potrzeby szkoły. Nauczał przez cały czas okupacji niemieckiej. Działacz Polskiego Stronnictwa Ludowego (do 1947), mąż zaufania w wyborach do Sejmu Ustawodawczego. Zginął w pożarze własnego domu, pogrzeb stał się manifestacją społeczeństwa, uważano, że była to zemsta komunistów na niezłomnym nauczycielu.

harcerstwo II Wojna Światowa organizacje wojskowe Wołomin życiorysy

Zdzisław Stanisław Haberko

Żołnierz Związku Jaszczurczego, Narodowych Sił Zbrojnych. Dowódca Sekcji Dywersyjno-Propagandowej z ramienia OW „Wilki”, a następnie NSZ. Szef propagandy NSZ na powiat Radzymin. Aresztowany przez Gestapo 6 XI 1943 w czasie tzw. blokady Wołomina przeprowadzonej przez niemieckie oddziały policyjne i wojskowe. Więzień Pawiaka przy ul. Dzielnej 24/26 w Warszawie. Rozstrzelany wraz z 111 więźniami Pawiaka w egzekucji ulicznej na podwórzu spalonego domu przy ul. Puławskiej 21/23, obok zajezdni tramwajowej „Mokotów” 13/15 (3 XII 1943).

II Wojna Światowa Marki religia

Parafia św. Izydora w Markach (XI)

Kościół i parafia w latach okupacji hitlerowskiej 1939-1945 Wojska niemieckie wkroczyły do Marek 14 września 1939 r., rozpoczynając trwającą dokładnie 5 lat okupację osady1. Okupacja Marek przez władze niemieckie nie spowodowała jednak zaprzestania działalności przez kościół i parafię marecką. Działalność…

edukacja harcerstwo II Wojna Światowa PRL Wołomin życiorysy

Telesfor Badetko

Pedagog, harcmistrz, działacz i instruktor harcerski, s. Franciszka Wacława (1869−1940) i Leonardy z d. Podgórskiej (1877−1944), brat Aleksandry (1900−1943) [zob.], Anieli Rollinger (1913−2001), Eugenii, Stanisławy, Karola (1902−1980) i Wacława, mąż Marii z d. Puc (1921−1983), ojciec Jolanty, Włodzimierza i Grzegorza (1944−2008). Członek Związku Harcerstwa Polskiego od 1 II 1936. Żołnierz Szarych Szeregów i Armii Krajowej w stopniu kapitana ps. „Wiktor”, „Tesiek”. W ramach AK ukończył pierwszy kurs w Szkole Podchorążych Piechoty w Wołominie (październik 1942). Brał udział w wielu akcjach zbrojnych przeciwko okupantowi niemieckiemu. Dowódca Oddziału Bojowego w strukturach NSZ–AK (marzec 1944). Walczył w Powstaniu Warszawskim (1944).

II Wojna Światowa Ostrówek PRL wspomnienia

Losy więźniów obozu NKWD w Ostrówku

NKWD nie rozpoczęło aresztowań wraz z otwarciem obozu, pierwsi ludzie którzy trafili w ich ręce więzieni byli w willi “Tatin” w Ostrówku, własności rodziny Dowbor-Muśnickich. Wielu więźniów chorowało na czerwonkę (krwawą dyzenterię). Jest to ostra choroba zakaźna, z willi Dowborów dotarła także do sąsiednich domostw, w wyniku czego zmarła mała Marysia Gołębiowska. Z dostępnych relacji wynika, że obóz nie był jedynym miejscem w którym przesłuchiwano i więziono ludzi. NKWD ulokowało swoje siedziby także w: mieszczącej się obok obozu willi p. Wesołowskich (pomiędzy przesłuchaniami więźniów trzymano w piwnicy, stłoczonych tak, że nie mogli nawet usiąść), domu p. Niedzielskiego, domu p. Jabłońskich (po więźniach pozostały napisy na ścianach), dworze p. Gołębiowskich i willi “Rozalia-Klementyna” przy ulicy Warszawskiej.

II Wojna Światowa Wołomin życiorysy

Antoni Wełna

Antoni Wełna służył Polsce jako łącznościowiec – podporucznik radiotelegrafista. Zadania jakie miała radiostacja kompanii Orbis (łac. Świat) kierowana przez niego w czasie wojny to m.in. utrzymywanie stałej łączności z Londynem. Niektóre meldunki wywiadowcze nadawane były z narażeniem życia załogi i zawierały informacje o dużym znaczeniu strategicznym np. dotyczyły pilnie strzeżonej tajemnicy hitlerowskiej – informacji o dalekosiężnych rakietach typu V-2 i dalekosiężnych pociskach V-1, których produkcję rozpoczęły Zakłady Doświadczalne w Peeneműnde na wyspie Uznam.

II Wojna Światowa Jadów PRL Tłuszcz wspomnienia ziemiaństwo

Urodziłem się nad Cienką (V)

Jadowski dom w typie drewnianego, parterowego dworku (istnieje do dziś choć w stanie podupadłym) z dwoma pokoikami na poddaszu i jednym w mansardzie z wyjściem na taras będący jednocześnie dachem werandy, od śmierci Dziadziusia w 1942 r. zamieszkiwany był przez wnuka Jego siostry, lekarza Antoniego Perłowskiego z rodziną. Ten młody wówczas kuzyn (od kilkunastu lat już nieżyjący) objął po Dziadziusu placówkę lekarską w Jadowie. Po wejściu armii sowieckiej w domu tym schronili się też bezdomni kuzyni Brudniccy z pobliskiego majątku z Berki spalonego w czasie działań wojennych.

Wnukowie Józefa Leśniewskiego, m.in Jan Rębalski z siostrą Jagodą i jej przyjaciółka Czesł. Babańczyk przed werandą dworu
dwudziestolecie międzywojenne I Wojna Światowa II Wojna Światowa Jasienica przed I Wojną Światową ziemiaństwo

Ostatni ziemianie w Jasienicy

Stary dwór z bali drewnianych, piętrowy, z sześcioma pokojami na górze, balkonem i dwiema werandami zdobionymi kolorowym szkłem, usytuowany był w pobliżu dwu niewielkich sadzawek, po których pływały łabędzie. Wokół był okazały, zadbany park graniczący z łąkami. W tym rejonie znajdowała się dworska pasieka. Od strony zachodniej gospodarze wychodzili do ogrodu różanego. Kamienne schody po obu stronach zdobiły filary, w górnej części złożone z trzech okrągłych elementów, ostatni służył jako donica, w której sadzono kwiaty. Po stronie wschodnio – południowej był duży ogród warzywny a dalej wielki sad, który dzierżawili kupcy żydowscy z Tłuszcza. Aż do lat 50. XX w. stał w tej części folwarku duży drewniany krzyż. Piwnice i zabudowania gospodarcze: stodoła, obora, kurnik; pomieszczenie dla bryczki oraz murowane czworaki, w których mieszkali zatrudniani sezonowo dwaj fornale z rodzinami, mieściły się w pobliżu dworu.