Janina Maria Kamińska
Ur. 6 września 1911 roku w Filipowie pow. Suwałki – zm. 23 maja 1978 roku w Radzyminie.
Konspiratorka, nauczycielka tajnego nauczania, nauczycielka języka polskiego i bibliotekarz w Państwowym Liceum Pedagogicznym w Radzyminie (1944–1952), córka Wincentego i Stefanii z d. Narkiewicz (1885–?), siostra Jana (1911–?). Ukończyła gimnazjum w Suwałkach w 1932 roku, a następnie studiowała polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie uzyskała dyplom w 1937 roku. Pochodząc z niezamożnej rodziny, w trakcie studiów utrzymywała się, udzielając korepetycji. Po ukończeniu nauki, nie mogąc znaleźć zatrudnienia, wróciła na wieś do matki, która była już wdową.
We wrześniu 1938 roku rozpoczęła naukę na Wydziale Pedagogicznym Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie, specjalizując się w oświacie dla dorosłych. Po kampanii wrześniowej w 1939 roku zamieszkała w Radzyminie u swoich kuzynów, rodziny Jankowskich. W latach 1940–1941 prowadziła tajne komplety w Radzyminie na poziomie szkoły gimnazjalnej i średniej. Jednym z jej uczniów był Mieczysław Chojnacki ps. „Młodzik” (1924–2020), który ją ciepło wspominał w wywiadzie z 11 lutego 2014 roku. Poza Radzyminem była zaangażowana w tajne nauczanie w Liceum Ogólnokształcącym im. Królowej Jadwigi w Warszawie jako nauczycielka wychowania fizycznego. W latach 1941–1944 pracowała w biurze notarialnym w Radzyminie.
Podczas drugiej wojny światowej działała w Polskim Związku Powstańczym ZWZ-AK pod pseudonimem „Rena”. Pełniła funkcję komendantki żeńskiej pomocniczej służby łączności przy placówce ZWZ-AK w rejonie „Raźno V”, zajmując się werbowaniem młodych kobiet do konspiracji i ich szkoleniem.
W październiku 1944 roku podjęła pracę jako nauczycielka języka polskiego w gimnazjum miejskim w Radzyminie. Od 1 września 1944 roku do 31 sierpnia 1952 roku uczyła języka polskiego i pełniła funkcję kierownika biblioteki szkolnej w Państwowym Liceum Pedagogicznym przy ul. Adama Mickiewicza 10 w Radzyminie.
Po wojnie była represjonowana przez Urząd Bezpieczeństwa za swoją działalność niepodległościową. W 1947 roku, aby uniknąć dalszych szykan, wyszła za mąż za starszego o ponad 20 lat Jerzego Kamińskiego (1893–1950) [zob.] – nauczyciela języka rosyjskiego i historii, członka Polskiej Partii Robotniczej i uczestnika rewolucji w Rosji. W 1949 roku wstąpiła do PZPR, gdzie pełniła funkcję sekretarza Podstawowej Organizacji Partyjnej w Państwowym Liceum Pedagogicznym w Radzyminie. Była także członkiem Miejskiej Rady Narodowej w Radzyminie.
W 1952 roku zrezygnowała z pracy w liceum na własną prośbę. Jak to stwierdzono w protokole szkolnym nr 17 z dn. 1 lutego 1952 roku, powodem był występ uczniów klasy czwartej „z życzeniami noworocznymi, które godziły w członków grona”, na który rzekomo pozwoliła. W latach 1952–1953 pracowała w Warszawie jako samodzielny referent socjalny w Zjednoczeniu Robót Wiertniczo-Fundamentowych ZBM 1. Od 1 września 1953 roku pracowała w Technikum Terenów Zieleni w Radzyminie przy ul. Warszawskiej 18 (obecnie al. Jana Pawła II) w Radzyminie, gdzie oprócz nauczania języka polskiego, założyła i prowadziła bibliotekę szkolną. W roku szkolnym 1954/1955 pełniła funkcję wicedyrektora w tymże. Pod koniec kariery zawodowej była wicedyrektorem Szkoły Operatorów Filmowych (obecnie Zespół Szkół nr 1 im. Jana Pawła II) z siedzibą w pałacyku Edwarda, Alfreda i Johna Briggsów przy ul. gen. Karola Świerczewskiego 62 (obecnie al. Marszałka Józefa Piłsudskiego 96) w Markach.
Spoczywa na Cmentarzu Poległych 1920 r. przy ul. Jana Pawła II w Radzyminie, kw. C 3 / 2 / 2.
W 2004 roku podczas zjazdu absolwentów, jej byli uczniowie zebrali fundusze na renowację pomnika nagrobnego i umieszczenie tablicy upamiętniającej jej działalność w Armii Krajowej.
Źródła: M. Śliwińska, Nauczyciele tajnego nauczania w Warszawie w latach 1939–1944, Warszawa 1995, s. 16; M. Chojnacki, Radzymińscy żołnierze AK, TPR 2007, s. 46; E. Zgoda, Przeszło, nie minęło…, Zespół Szkól Terenów Zieleni w Radzyminie, Radzymin 2012, s. 21; W. Kolatorski, Szkolnictwo w Radzyminie w czasie okupacji (1939–1945); Archiwum historii mówionej IPN Mieczysław Chojnacki [dostęp: 22 lutego 2025]; Geneteka [dostęp: 23 lutego 2025]; wyszukiwarka Grobonet [dostęp: 23 lutego 2025]; dokumenty ze zbiorów Liceum Ogólnokształcącego im. C. K. Norwida, ul. Konstytucji 3 Maja 26 w Radzyminie.
Różne czasy, różni ludzie…
Dzieje Liceum Ogólnokształcącego im. Cypriana Kamila Norwida w Radzyminie biogramami pisane (1845–2002)
Oddział Powiatowy Związku Nauczycielstwa Polskiego w Wołominie
Wołomin 2026
O autorze
