25 jubileusz Ochotniczej Straży Pożarnej m. Wołomina: 1908-1933

Pod Honorowym Protektoratem
J. W. PANA STEFANA MORAWSKIEGO STAROSTY POWIATOWEGO
i PREZESA ZWIĄZKU OKRĘGOWEGO STRAŻY POŻARNYCH

Komitet obchodu 25-lecia Straży

PREZYDJUM KOMITETU:

• J. W. Pan Stanisław Lange — Obywatel miasta
• J. W. Pan Marcin Olechowski — Magister farmacji
• J. W. Pan Henryk Skibiński — Komendant Posterunku Pol. Państw.
• J. W. Pan Szymon Donde — Przemysłowiec
• J. W. Pan Józef Kurman — Obywatel miasta
• J. W. Pan Ksawery Różanowski — Sekretarz Magistratu
• J. W. Pan S. Frydman — Lekarz miejski

CZŁONKOWIE KOMITETU:

• J.W. Pan Stefan Nasfeter — Ziemianin
• J. W. Pan S. Rękawek — Naczelnik stacji kolejowej
• J. W. Pan Zygmunt Szwarc — Doktór medycyny
• J. W. Pan Henryk Sowiński — Obywatel miasta
• J. W. Pani Janina Jędruchówna — Obywatelka miasta
• J. W. Pan Zygmunt Szwarc — Obywatel miasta
• J. W. Pan Bolesław Dworak — Przedstawiciel Klubu Sport. „Huragan”
• J. W. Pan Mikołaj Kapłan — Inżynier elektryk
• J. W. Pan Demianiuk — Przedstawiciel Związku Kupców Polskich
• J. W. Pan Jan Sztekler — Urzędnik
• J. W. Pan Mieczysław Połonecki — Prezes Straży
• J. W. Pan Albin Jugo — Naczelnik Straży
• J. W. Pan Józef Hoffman — Skarbnik Straży
• J. W. Pan Jan Ciuk — Wice Prezes Straży
• J. W. Pan Edward Sztompke — Sekretarz Straży

Program obchodu
25-cio letniego Jubileuszu Ochotniczej Straży Pożarnej
W WOŁOMINIE

SOBOTA — 3 CZERWCA

• Godz. 10 Nabożeństwo za zmarłych członków Straży
• Godz. 20 Apel przy pomniku i złożenie wieńca

NIEDZIELA — 4 CZERWCA

• Godz. 7 Hejnał z wieży Strażackiej
• Godz. 8 Powitanie gości
• Godz. 9 Zbiórka Straży i Organizacji na Rynku
• Godz. 10 Wymarsz do kościoła na nabożeństwo
• Godz. 11 Powrót na Rynek, okolicznościowe przemówienia i wręczanie odznaczeń
• Godz. 11.30 Defilada
• Godz. 11.45 Popisy miejscowej Straży
• Godz. 13 Śniadanie 3
• Godz. 16-17 Przedstawienie. Pożegnanie gości

Słowo wstępne

Wydawnictwo Jubileuszowe opracowano celem źródłowego poinformowania społeczeństwa o tem, co zdziałała Wołomińska Straż Pożarna Ochotnicza w ciągu 25-Lecia swego istnienia.

Wiele trudu, pracy i poświęcenia przyszło ponieść organizatorom Wołomińskiej Ochotniczej Straży Pożarnej w przełamaniu oporu i wręcz wrogiego stanowiska władz zaborczych, odnoszących się zawsze z wielką nieufnością do wszelkich poczynań zmierzających do stworzenia takiej, czy innej placówki, nim uzyskano wreszcie pozwolenie na stworzenie w Wołominie placówki służącej wyłącznie do celów obrony przeciwpożarowej.

Szczera miłość obywatelska i poczucie dobra publicznego, oto pobudki, jakiemi kierowali się organizatorzy tej placówki, której w udziale przypadło przynieść mieszkańcom tutejszego miasta i okolic, wielkie korzyści, nietylko pod względem ratowania mienia i zagrożonego życia ludzkiego, lecz i pod względem kulturalno-oświatowym. Niosąc ofiarnie bezinteresowną pomoc ofiarom dotkniętym klęską pożaru, Strażacy narażali na szwank swe zdrowie, a często i życie w walce z rozszalałym żywiołem.

Mając na uwadze, że tylko dobrze wyszkolona drużyna może sprawnie i celowo przeprowadzić akcję obronną i ratowniczą, kierownictwo Straży dążyło zawsze do należytego przysposobienia Organizacji, aby w zupełności odpowiadała swemu zadaniu. Pod względem kulturalno-oświatowym Straż poszczycić się może również niemałym dorobkiem w postaci urządzanych wielu amatorskich przedstawień teatralnych, koncertów, odczytów, w zorganizowaniu własnej orkiestry i utworzeniu biblioteki. W sali strażackiej od czasu odzyskania niepodległości odbywały się zawsze uroczyste akademie z okazji świąt narodowych.

Mimo, że w szeregach Straży można było spotkać ludzi o najróżniejszych przekonaniach politycznych, nigdy czynnik polityczny nie zmącił harmonji pracy w dążeniu do coraz to większego doskonalenia się i rozwoju organizacji dla dobra społeczeństwa.

Po dwudziestu pięciu latach istnienia, kiedy wszyscy święcimy dzień ten uroczyście, nie wolno nam milczeniem pominąć zasług tych Druhów, którzy odeszli w Wieczność i którym nie było przeznaczone wzięcie udziału w tej uroczystości.

Cześć Ich pamięci!

Straż Pożarna Ochotnicza w Wołominie po 25 latach istnienia stoi i stać będzie wytrwale na swem odpowiędzialnem stanowisku, pełniąc ofiarną służbę dla dobra społeczeństwa.

1908 — 1933

Dwadzieścia pięć lat mija od chwili, gdy grono osób, z p. inżynierem Henrykiem Wojciechowskim na czele mieszkańców tutejszego miasta i okolic, widząc postępującą w szybkim tempie rozbudowę niewielkiej wówczas osady, a dzisiaj miasta liczącego kilkanaście tysięcy mieszkańców, kilkaset domów mieszkalnych, kilka zakładów przemysłowych i użyteczności publicznej rozumiejąc znaczenie obrony przeciwpożarowej i nieobliczalnych następstw w wypadku klęski ognia, kierując się szlachetnemi pobudkami miłości bliźniego, powzięło myśl stworzenia na terenie Wołomina placówki, która-by gromadząc w swych szeregach ludzi dobrej woli, rekrutujących się zarówno z mieszkańców stałych jak i ludności napływowej, mogła wziąć na swe barki troskę bezpieczeństwa pożarowego miasta.

Myśl stworzenia organizacji dla celów obrony przeciwpożarowej istniała już od 1906 roku. Niestety, nieprzejednane stanowisko rządu rosyjskiego, odnoszącego się wrogo do jakiejkolwiek bądź formy dążenia Polaków w skupianiu się w organizacjach czy stowarzyszeniach, paraliżowało wszelkie, choćby najmniejsze i najniewinniejsze poczynania i zabiegi w tym względzie. Opór i wrogie stanowisko władz nie zrażało jednak inicjatorów. Szukano wszelkich dróg i sposobów. Kołatano do różnych urzędów, przedstawiając bezwzględną i palącą konieczność stworzenia Straży pożarnej.

Część miasta Wołomina i najbliższych okolic nie pozostała głuchą na apel organizatorów straży i chętnie pośpieszyła z pomocą materjalną, dobrowolnie wnosząc do kasy Straży jednorazową składkę w wysokości 10 rubli. Wciągu kilku tygodni utworzyła się drużyna licząca kilkudziesięciu ludzi.

Do drużyny zaciągali się ochoczo obywatele, bez różnicy poglądów, stanu i wyznania.

Za część zebranego tą drogą funduszu zakupiono najniezbędniejszy sprzęt ratowniczy, a więc: 1 sikawkę używaną, 6 beczkowozów drewnianych na podwoziu dwukołowem, 2 bosaki oraz częściowe wyekwipowano drużynę w zwykłe mundury drelichowe, hełmy, pasy bojowe i topory. Pozostałą kwotę użyto na pobudowanie niewielkiej szopy drewnianej na tymże samym placu, co obecnie, ofiarowanym bezpłatnie przez właściciela terenów, na których powstało miasto, p. inż. Henryka Wojciechowskiego.

Czyn tak wysoce obywatelski szlachetnego ofiarodawcy, nietylko że dał możność szkolenia drużyny na własnym terenie i pod własnym dachem, lecz stworzył też, stalą podstawę materjalną Straży z korzyści płynących z odnajmu placu pod targowisko, szeregu urządzanych imprez, przyczyniając się w ten sposób do co raz to pomyślniejszego rozwoju Straży.

To też w pełnem zrozumieniu położonych dla Straży zasług, walne zgromadzienie mianowało czcigodnego ofiarodawcę Prezesem Honorowym Straży.

W kilka miesięcy potem ufundowano sztandar Straży, pod który, w dalszym ciągu zaciągali się nowi ochotnicy.

Założycielami Straży, między innymi byli: inż. Henryk Wojciechowski — ziemianin; Gustaw Hajne — właściciel nieruchomości, Kwapiszewski — właściciel nieruchomości, Lasota — urzędnik, Pokrzywnicki — właściciel nieruchomości, Wincenty Sarnacki — właściciel nieruchomości, Mieczysław Połonecki — właściciel nieruchomości, Jan Ciuk — właściciel nieruchomości, Józef Grodzki — właściciel nieruchomości, i Józef Szymański — właściciel nieruchomości. W skład Zarządu weszli z wyboru: prezes zarządu — inż. Henryk Wojciechowski, naczelnik — Gustaw Hajne i gospodarz Jan Ciuk. Od tej chwili praca dla dobra i rozwoju Straży poczęła iść normalnie.

Gorliwa i pełna poświęcenia praca Zarządu skierowana była na jak najszybsze powiększenie funduszów Straży, co dzięki urządzanym często różnym imprezom dochodowym, pozwoliło w niedługim czasie na nabycie bardziej odpowiadającego i koniecznego, w miarę rozbudowy miasta, sprzętu ratowniczego i odpowiedniejsze wyekwipowanie drużyny.

Społeczeństwo przyszło również z wydajną pomocą materjainą, tak że w krótkim czasie Straż zorganizowała własną orkiestrę, zakupując 18 instrumentów muzycznych i przystąpiła do szkolenia, chętnie zgłaszających się uczniów.

Z uzyskiwanych tą drogą wpływów, stworzył się fundusz dość znaczny, aby przystąpić do budowy budynku murowanego, bardziej przystosowanego do potrzeb, rozwijającej się co raz to pomyślniej Straży, to też w roku 1913 udało się zrealizować, a przez równoczesne pobudowanie scenki dla wystawiania sztuk teatralnych przez zespoły amatorskie, dało możność dostateczną mieszkańcom, bodaj że jedynej w tym czasie godziwej rozrywki, zdobyć nowe źródło korzyści materjalnych.

Wybuch wojny światowej częściowo zahamował prace organizacyjne Straży, gdy znaczna część druhów powołana została pod broń, a wzrastający co raz bardziej niedostatek wśród społeczeństwa, nie pozwolił na czynienie potrzebnych inwestycji.

Niedomagania te, starano się usunąć co rychlej, angażując nowych ochotników, rekrutujących się przeważnie ze społeczeństwa starszego, oraz tych, którzy dla takich czy innych przyczyn, do wojska nie zostali powołani, a w miarę wpływu, z wielkim trudem zdobywanych funduszów, obracano je na pokrycie najniezbędniejszych potrzeb Straży.

Szkolenie kadr ochotniczych prowadzono nie tylko w dziedzinie pożarnictwa, ale jednocześnie zaszczepiając w dusze głębokie zadowolenie płynące z wykonania szczytnego obowiązku, więc starano się wychować je w duchu narodowym.

W dniu 11 listopada 1918 roku nasi druhowie biorą czynny udział w rozbrajaniu okupantów, i są członkami tworzącej się milicji i Straży obywatelskiej, wielu wstępuje do szeregów armji polskiej, dając tem wyraz zrozumieniu i przygotowaniu do służby ojczyzny.

W okresie niepodległości Polski, przy poparciu związków pożarniczych, Straż nasza rozwija się co raz pomyślniej, tak pod względem wyszkolenia drużyny jak i materjalnym.

W 1925 roku zostaje wzniesiona wspinalnia ćwiczebna, w latach następnych, stopniowo powiększano sprzęt ratowniczy, nabywając sikawkę, drabiny i t. d.

W roku 1928 Straż obchodzi uroczyście 10-lecie istnienia. W uroczystości tej bierze udział prócz okolicznych Straży pożarnych, kilku członków założycieli Straży.

Straż nasza bierze udział w zawodach strażackich wojewódzkich i okręgowych, a dzięki sprawnie wykonanym ćwiczeniom, wyróżnia się, zajmując nie poślednie miejsce w szeregu innych straży.

Orkiestra Straży również rozwija się bardzo pomyślnie, uczestniczy w konkursach orkiestr strażackich i innych stowarzyszeń, zdobywając nagrody.

Borykając się z trudnościami natury finansowej, w celu stworzenia stałej podstawy utrzymania i rozwoju straży, utworzono dobrowolną listę członków popierających i zwrócono się z gorącym apelem do obywateli miasta o poparcie, lecz niestety, niewielka tylko liczba znalazła się tych, którzy zrozumieli potrzebę poniesienia pewnych ofiar na rzecz Straży.

Mimo niepowodzenia tej akcji, zapobiegliwością, przy oszczędnej i oględnej gospodarce, zdołano zrealizować niektóre palące potrzeby Straży zakupiono mundury letnie i zimowe dla drużyny, pasy bojowe o odpowiedniej wytrzymałości, topory, drabinę drążkową, brezentowe ubrania ochronne dla oddziału wodnego. aparat ratunkowy i wiele innych.

Niewielkim kosztem doprowadzono kancelarię i świetlicę Straży do odpowiednego wyglądu.

W dziedzinie prac kulturalno-oświatowych zdziałano również wiele, powołując ponownie do życia sekcję teatralną, tworząc czytelnię pism zawodowych oraz zawdzięczając Dh. Jugo, bibliotekę liczącą obecnie blizko 150 tomów.

Pomyślny rozwój naszej organizacji zawdzięczać należy poświęceniu i pracy druhów, którzy w następującej kolejności byli:

prezesami

1. H. Wojciechowski
2. M. Czajkowski
3. St. Czaplicki
4. S. Witkowski
5. A. Czyżewski
6. M. Połonecki
7. Wł. Wydmański i ponownie
8. M. Połonecki

Jako naczelnicy

1. G. Hajne
2. St. Rządkowski
3. E. Zdanowicz
4. F. Mioduchowski
5. S. Rydecki
6. J. Reklinski
7. T. Dębski
8. A. Jugo

Na specjalne uznanie zasługuje obecny naczelnik druh Albin Jugo, dzięki inicjatywie i energji którego, udało się wprowadzić w Straży szereg inwestycji i innowacji.

Kończąc nasze sprawozdanie zaznaczyć należy, że jak na 25 lat istnienia, Straż tutejsza posiada: 3 sikawki ręczne, 1 hydrofor, 6 beczkowozów żelaznych na podwoziu dwukołowem, i wóz pogotowie, 1 drabinę drążkową, 1 drabinę francuską, 1 drabinę mechaniczną, 3 drabiny hakowe, oraz szereg innych nowoczesnych narzędzi ratowniczych. W roku bieżącym sprzęt ratowniczy powiększy się jeszcze o jedną motopompę.

IMIENNY WYKAZ PREZESÓW STRAŻY

• 1908 — 1915 Henryk Wojciechowski — inżynier i ziemianin
• 1915 — 1917 Mieczysław Czajkowski — inżynier i obywatel
• 1917 — 1920 Stanisław Czaplicki — lekarz i obywatel
• 1920 — 1925 Stanisław Witkowski — urzędnik
• 1025 — 1929 Aleksander Czyżewski — urzędnik i obywatel
• 1929 — 1931 Mieczysław Połonecki — obywatel
• 1931 — 1932 Władysław Wydmański — obywatel
• 1932 Mieczysław Połonecki

IMIENNY WYKAZ NACZELNIKÓW STRAŻY

• 1908 — 1912 Gustaw Hajne — obywatel
• 1912 — 1914 Stefan Rządkowski — obywatel
• 1914 — 1920 Edward Zdanowicz — obywatel
• 1920 — 1922 Franciszek Mioduchowski — handlowiec
• 1922 — 1924 Stanisław Rydecki — przodownik Pol. Państw.
• 1924 — 1026 Jan Rekliński — majster kominiarski
• 1926 — 1930 Tadeusz Dębski — urzędnik
• 1930 Albin Jugo — obywatel i funkcjonarjusz Straży Ogniowej warszawskiej.

CZŁONKOWIE HONOROWI STRAŻY

1. Henryk Wojciechowski, długoletni Prezes Straży, inżynier i ziemianin.
2. Mieczysław Czajkowski, b. Prezes Straży, długoletni burmistrz i obywatel miasta.

IMIENNA LISTA CZŁONKÓW POPIERAJĄCYCH

1. Balukiewicz
2. W. Ćwiertniak
3. Huta „Praca”
4. Huta „Vitrus”
5. I. Kamińska
6. B. Lipski
7. Ś. Lipski
8. S. Nowosielski
9. W. Szewc
10. W. Skiba
11. W. Wydmański

SEKCJA TEATRALNA

1. E. Sztompke — reżyser
2. I. Kamińska
3. N. Leszczyńska
4. F. Biskupska
5. J. Brzozowska
6. O. Estkowska
7. E. Brzozowska
8. M. Błażewska
9. J. Radzikowska
10. W. Cwiertniak
11. W. Błażewski
12. S. Lejman
13. A. Jugo
14. J. Hoffman
15. S. Nowosielski
16. J. Miatkowski
17. S. Pawłowski
18. F. Mielczarski
19. A. Sasin
20. B. Lorent
21. J. Owczarek
22. H. Gąslewski
23. M. Radzikowski
24. W. Miedkowski
25. Reinstein

O autorze

Łukasz Rygało

administrator

Autora wspiera Wołomin Światłowód

Zobacz teksty tego autora