Uroczystości pod pomnikiem "Obrońcom Ojczyzny 1920" w Wołominie. 20 czerwca 1934 roku.
W moim zbiorze dokumentów dotyczących dziejów Wołomina znajduje się ulotka Polsko-Chrześcijańskiego Zjednoczenia Społeczno-Gospodarczego i Robotniczego do wyborców. Czytamy w niej m.in.: „Nie ulegajcie pustym frazesom i manowcom ludzi nie zasługujących zaufanie społeczne. Nie dajcie się sprowadzić na manowce tym, którzy nie umieszczeni na naszej liście, stworzyli swoje listy dając tym dowód, że prywatę i ambicje własne cenią więcej, aniżeli dobro ogólne naszego miasta, o którym tak wiele mówią. Nie dopuście do rozbicia dokonanego przez nas dzieła zjednoczenia! Pomyślcie nad tym, abyście nie doprowadzili do takiego stanu rzeczy, żeby w przyszłej Radzie Miejskiej naszego miasta nie było przedstawicieli woli zdecydowanej większości społeczeństwa polskiego, bo wtedy praca jej nie mogłaby być planowaną, systematyczną i owocną„.
W skład Polsko-Chrześcijańskiego Zjednoczenia weszły cechy (ciesielsko-stolarski, fryzjerów, piekarzy, skórzany), klub sportowy „Huragan”, koło Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem, Ochotnicza Straż Pożarna, pracownicy hut „Praca” i „Vitrum”, Stowarzyszenie Polskich Kupców Chrześcijan, Stowarzyszenie Obywateli Wołomina – Las Helenówka i okolic, Stowarzyszenie Rzemieślników Chrześcijan, Stowarzyszenie Właścicieli Nieruchomości m. Wołomina, Towarzystwo Miłośników osiedla Wołominka i okolic, Zjednoczenie Pracowników Kolejowych, Zjednoczenie Pracowników Państwowych, Zjednoczenie Wolnych Zawodów, Związek Inwalidów Wojennych, Związek Nauczycielstwa Polskiego, Związek Obrońców Kresów Wschodnich, Związek Podoficerów Rezerwy, Związek Pracowników Miejskich, Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet, Związek Pracowników Samorządowych, Związek Rezerwistów, Związek Zawodowy Robotników Przemysłu Budowlanego i Związek Zawodowy Robotników Przemysłu Chemicznego.
Jak z tego widać, 62 lata temu działało w Wołominie wiele organizacji angażujących w pracy społecznej mnóstwo ludzi. Polsko-Chrześcijańskie Zjednoczenie skupiało orientację sanacyjną zjednoczoną wokół marsz. Józefa Piłsudskiego. W jego skład nie wchodzili więc przedstawiciele opozycji z prawa, ani też z lewa. A oto jego kandydaci do Rady Miejskiej:
okręg nr 1
- Rostkowski Piotr – nauczyciel
- mgr Kowalski Edmund – były urzędnik Urzędu Wojewódzkiego, oficer rezerwy, syn miejscowego właściciela nieruchomości i działacza niepodległościowego i społecznego
- Kozłowski Roman – hutnik
- Frąckiewicz Marian – metalowiec
- Szymanowski Władysław – właściciel nieruchomości
- Łojek Jan – rzemieślnik
- Baczyński Wacław – kupiec
- Nadaj Stanisław – właściciel nieruchomości i kupiec
- Rzechowski Bogdan – inspektor Ubezpieczalni Społecznej
- Mareczyński Zygmunt – fryzjer
- Strzemecki Wacław – właściciel nieruchomości
- Halik Marian – urzędnik Dyrekcji Kolejowej
okręg nr 2
- Czyżewski Aleksander – emeryt
- Zawadzki Bronisław – nauczyciel, oficer rezerwy
- Kubiak Feliks – piekarz
- Nachtman Marian – hutnik
- Ryder Stanisław – kupiec
- Sobczyk Zygmunt – hutnik
- Miatkowski Józef – hutnik
- Malik Jan – nauczyciel, oficer rezerwy
- Opatowski Antoni – pomocnik zawiadowcy stacji
- Markuszewski Lucjan – monter
- Biesiadecki Alojzy – rzemieślnik
okręg nr 3
- Kurman Jan – prezes Stowarzyszenia Właścicieli Nieruchomości m. Wołomina
- Madeński Jan – kupiec
- Lipski Bronisław – właściciel nieruchomości, przemysłowiec
- Wydmański Władysław – prezes Związku Związków Zawodowych w Wołominie
- Caban Bronisław – robotnik
- Połonecki Mieczysław – kupiec
- Żmudzki Jan – piekarz
- Szymański Franciszek – sekretarz Stow. Właść. Nieruchomości i Cechów Rzemieślniczych
- Gębicki Kazimierz – hutnik
- Wierzbicki Roch – właściciel nieruchomości
- Balkiewicz Stanisław – urzędnik
- Brzozowski – emeryt PKP
- Szygieda Władysław – rzemieślnik
- Grzesiak Teofil – rzemieślnik
- Kacprzak Aleksander – mistrz zduński
- Banaś Władysław – kupiec
- Świątkowski Kazimierz – urzędnik państwowy
okręg nr 4
- Purzycki Julian – rzemieślnik
- Świerczyński Józef – nauczyciel, właściciel nieruchomości
- Rudziński Aleksander – robotnik
- Szyc Ludwik – handlowiec
- Zaremba Wiktor – emeryt PKP
- Tomaszewski Feliks – urzędnik
- Iwaszkiewicz Bolesław – urzędnik, właściciel nieruchomości
- inż. Laskowski Leon – przemysłowiec, redaktor
- Neubauer Jan – właściciel nieruchomości, pracownik tramwajów w W-wie, prezes Stowarzyszenia Obywateli Wołomina – Las Helenówka
- Makowski Wiktor – tokarz
- Ziółek Mieczysław – murarz
Tak wyglądała lista aktywnych społecznie wołominiaków sprzed 62 lat. Warto przypomnieć ich nazwiska. Wiele tych osób pamiętam z wczesnego dzieciństwa, byli ojcami i dziadkam i wielu dzisiejszych mieszkańców naszego miasta. Jak wynika z tej listy, wyższe wykształcenie było niezmiernie rzadkie, skrupulatnie odnotowane na liście kandydatów. Nie widać też zupełnie kobiet, dla których zajęciem był dom, kuchnia, dzieci i kościół. Do prawdziwej emancypacji było jeszcze daleko.
Wybory samorządowe odbyły się 27 maja 1934 r. Sukces od niosły w nich Polsko-Chrześcijańskie Zjednoczenie i drobnomieszczaństwo żydowskie. Z przedstawionej powyżej listy mandaty radnych uzyskali: Marian Frąckiewicz, Bolesław Iwaszkiewicz, Bronisław Lipski, Jan Malik, Jan Żmudzki, Antoni Opatowski, Piotr Rostkowski, Bogdan Rzechowski, Aleksander Rudziński, Józef Świerczyński, Kazimierz Świątkowski, Zygmunt Sobczyk, Władysław Szymanowski i Ludwik Szyc. Ławnikami natomiast zostali Edmund Kowalski, Julian Purzycki i Bronisław Zawadzki. W takim składzie Rada Narodowa dotrwała do początku 1939 r.
Wieści Podwarszawskie
R.6, nr 22 (276)
2 czerwca 1996
O autorze
